Đền Bạch Mã, Thăng Long tứ trấn – Di tích 1000 năm tuổi tại Hà Nội

Nằm trong lòng phố cổ Hà Nội, Đền Bạch Mã là một di tích lịch sử nổi tiếng thu hút đông đảo du khách trong và ngoài nước. Đến với nơi đây, bạn sẽ đắm mình trong không gian tĩnh lặng, lắng nghe những truyền thuyết hấp dẫn và khám phá những câu chuyện lịch sử thú vị.

1. Đền Bạch Mã ở đâu? Hướng dẫn đường đi tới đền Bạch Mã

  • Địa chỉ: 76 phố Hàng Buồm, Q. Hoàn Kiếm, TP. Hà Nội.

Đền Bạch Mã được xây dựng từ thế kỷ 19 để thờ vị thần Bạch Mã, người được cho là đã giúp vua Lê Thái Tổ đánh thắng giặc Minh. Trải qua nhiều biến cố thăng trầm, đền vẫn luôn là niềm tự hào của người dân Hà Nội và trở thành điểm đến không thể bỏ qua khi ghé thăm Thủ đô.

Nằm trong hệ thống "Tứ Trấn", Đền Bạch Mã vốn là một công trình trấn giữ kinh thành Thăng Long xưa. Ngày nay, đền tọa lạc tại số 76 phố Hàng Buồm, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội.

Đền Bạch Mã (mang tên chữ ""Bạch Mã tối linh từ"") là một trong "Tứ trấn" của kinh thành Thăng Long cổ đại. Bốn ngôi đền này bao gồm:
* Đền Quán Thánh: trấn giữ phía Bắc kinh thành
* Đền Kim Liên: trấn giữ phía Nam kinh thành
* Đền Voi Phục: trấn giữ phía Tây kinh thành
* Đền Bạch Mã: trấn giữ phía Đông kinh thành"
- Josh

Hướng dẫn di chuyển tới đền Bạch Mã

  • Xe ô tô/xe máy: Khoảng 15 phút từ Văn Miếu Quốc tử giám. Lộ trình: Nguyễn Thái Học - Cửa Nam - Phùng Hưng - Hàng Vải - Hàng Buồm (khoảng 2km).
  • Xe buýt: Tuỳ vào địa điểm xuất phát, bạn bắt nối chuyến với các xe buýt số 18, 32, 34 đến điểm dừng Trần Nhật Duật. Đi bộ khoảng 500m tới Đền Bạch Mã.

2. Đền Bạch Mã thờ ai? Tìm hiểu lịch sử đền Bạch Mã Hà Nội

Đền Bạch Mã được xây dựng vào thế kỷ thứ 9 để tôn vinh thần Long Đỗ. Vào thế kỷ thứ 10, trong quá trình chinh chiến dẹp loạn, Đinh Bộ Lĩnh đã ghé thăm đền Bạch Mã nằm ở phía đông kinh thành Đại La. Tại đây, ông thành tâm cầu nguyện và hứa sẽ ban sắc phong cho thần nếu ước nguyện thành hiện thực.

Thần Long Đỗ, còn được biết đến với tên gọi Thần Bạch Mã, là vị thần bảo hộ vùng đất Thăng Long xưa. Theo truyền thuyết, Long Đỗ là "rốn rồng", hay núi Nùng, nơi tụ hội linh khí sông núi của vùng đất Thăng Long.
Ngoài ra, Thần Bạch Mã, ẩn hiện dưới hình hài một con ngựa trắng, đã giúp vua Lý Thái Tổ dẹp loạn, xây dựng kinh đô.
Vì vậy, Thần Bạch Mã được tôn kính là vị thần bảo hộ cho sự bình yên, thịnh vượng của đất Thăng Long. Thần phù trợ cho người dân an cư lạc nghiệp, bình an vô sự."
- Josh

Sau khi đánh bại quân thù và thống nhất đất nước, Đinh Tiên Hoàng - vị vua đầu tiên của triều đại nhà Đinh, đã có giấc mơ gặp một vị thần tự xưng là Thần Bạch Mã. Thần nhắc nhở nhà vua về việc tổ chức nghi thức tôn vinh thần chưa đúng mực.

Tỉnh giấc, Đinh Tiên Hoàng liền phong tặng danh hiệu cho đền thờ thần Bạch Mã là "Hộ Quốc Bảo Cảnh Linh Thông Tế Thế, Đô Đại Thành Hoàng Linh Lang Bạch Mã Đại Vương Thượng Đẳng Phúc Thần". Vua cũng cho xây dựng thêm một ngôi đền thờ Thần Linh Lang Bạch Mã tại quê hương của Hoàng hậu Dương Thị Nguyệt ở xã Đặng xá, huyện Cổ Bảng, Phủ Lý Nhân, Đạo Sơn Nam (nay thuộc tỉnh Hà Nam).

Trong thời đại của triều Nguyễn, dưới triều đại vua Đồng Khánh, thần Bạch Mã đã được sắc phong tước vị Hàm Quang Thượng Đẳng Thần.

Câu chuyện về đền Bạch Mã dưới thời vua Lý Thái Tổ

Quay ngược thời gian về năm 1010, khi vua Lý Thái Tổ dời đô từ Hoa Lư đến Thăng Long. Thành trì kiến thiết nhiều lần nhưng liên tiếp sụp đổ. Cho đến một ngày nọ, khi nhà vua cầu nguyện tại đền thờ thần Long Đỗ, một con ngựa trắng tiến đến, dẫn lối cho vua xây dựng kinh thành mới. Sau đó, vị thần đã được tôn vinh là Thành hoàng của kinh thành.

Ngôi đền đã trải qua nhiều lần tu bổ, trong đó có hai lần trùng tu lớn nhất vào niên hiệu Chính Hòa của vua Lê Hy Tông và năm Minh Mệnh thứ 20. Đền Bạch Mã hiện nay là một điểm đến nổi tiếng trong vùng đất linh thiêng, mang vẻ uy nghiêm và tôn kính.

Câu chuyện về thần Bạch Mã gắn liền với 2 vị vua: Đinh Tiên Hoàng và Lý Thái Tổ
- Josh

3. Đôi nét về kiến trúc của đền Bạch Mã

Khi bước chân vào Điện Bạch Mã, du khách sẽ choáng ngợp bởi bức tường vàng tươi nổi bật kết hợp với cánh cửa gỗ đỏ được khắc họa hoa văn rồng vàng, toát lên vẻ đẹp uy nghiêm và cổ kính. Kiến trúc của Đền Bạch Mã mang đậm dấu ấn lịch sử với các tòa nhà cổ kính và những bức phù điêu chạm khắc tinh xảo.

Đi vào bên trong điện, du khách sẽ được chiêm ngưỡng kiến trúc đặc trưng với toàn bộ khung gỗ lim vững chắc. Hệ thống cột gỗ lim lớn, bộ đỡ mái theo phong cách "giá chiêng chồng rường con nhị" được chạm khắc tinh xảo và công phu. Tiếp tục tham quan phía trong đền, bạn sẽ thấy tượng thờ thần Bạch Mã uy nghiêm, cùng với nhiều hiện vật quý giá liên quan đến lịch sử của ngôi đền.

Trong Nhà Đại Bái, nơi đặt án thờ, nổi bật lên hình ảnh rồng phượng được sơn son thếp vàng, tỏa sáng rực rỡ. Mỗi chi tiết, từ đầu rồng, hoành phi đến câu đối, đều được chạm khắc tỉ mỉ và tinh tế, mang đến sức sống và sự linh thiêng cho không gian thờ tự.

4. Nội thất, không gian bên trong đền Bạch Mã có gì đặc biệt?

Bên trong ngôi đền trang nghiêm, phương đình cao lớn sừng sững phía trong. Phía tay trái, cây hương bốc khói nghi ngút bên bàn thờ chính. Gần đó là miếu thờ Tề Vương Phi, nơi hương khói quanh năm không dứt. Phía tay phải là miếu thờ Bể Núi.

Tại Thiêu hương và Cung cấm, hương án trang hoàng lộng lẫy với các đồ tế lễ được sắp xếp chỉn chu, tạo nên không gian tôn nghiêm. Bên cạnh đó, ngôi đền còn là nơi lưu giữ vô số hiện vật quý giá: sắc phong, đôi phổng, chuông đồng, kiệu rước, độc bình. Đặc biệt, 15 tấm bia văn khắc hoạ các điển tích lịch sử, thần thoại về quá trình xây dựng đền, nghi lễ thờ cúng và những lần tôn tạo kéo dài suốt hơn 1000 năm qua, mang đến giá trị lịch sử to lớn cho ngôi đền.

5. Kinh nghiệm và lưu ý khi tham gia lễ hội đền Bạch Mã

Lễ hội đền Bạch Mã thường kéo dài trong hai ngày (12-13 tháng Hai Âm lịch) để tưởng niệm công trạng của thần Long Đỗ.

Ngày 1:

  • Đoàn rước kiệu từ đền Mã Mây đến đền Bạch Mã với các đội:
    • Múa rồng
    • Tế nam quan
    • Tế nữ quan
    • Mô hình trâu để làm lễ tiến Xuân Ngưu
  • Sau đó, lễ khai mạc bằng lễ cáo thỉnh và tiếp đó là lễ tế Thánh.

Ngày 2:

  • Đội tế nam và đội dâng hương nữ từ các làng lân cận đến lễ Thánh.
  • Lễ hội kết thúc bằng lễ tế giã hội của đội tế nam đền Bạch Mã.

Trong suốt lễ hội còn có các hoạt động văn hóa, giải trí đặc sắc:

  • Biểu diễn nghệ thuật dân gian
  • Chương trình vui chơi giải trí

Lưu ý khi viếng lễ tại Đền

- Đặt lễ, thắp hương và văn khấn

  • Đặt văn khấn lên đĩa nhỏ hoặc mâm lễ, dâng cúng trước các ban thờ.
  • Nếu hóa vàng, hãy hóa văn khấn trước.

- Thứ tự tham quan

  • Tam Quan (cổng vào)
  • Phương Đình (sân trước)
  • Đại Bái (đình ngoài)
  • Thiêu Hương (lư hương lớn)
  • Cung Cấm (thờ tượng thần Bạch Mã)

- Lễ mặn: Không dâng lễ mặn tại Tiền Đường (nơi thờ chính).

- Đặt tiền giọt dầu: Đặt tiền vào hòm công đức, không đặt vào tay tượng thần.

- Quy trình hành lễ

  • Thực hiện lễ từ ban ngoài cùng vào ban chính.
  • Tránh đi qua trước người đang khấn vái.
  • Tránh quỳ phía sau người đang thắp hương.

- Lưu ý chung

  • Giữ tịnh tâm và tôn trọng sự nghiêm trang của đền.
  • Tuân thủ trật tự để đảm bảo sự thanh tịnh và tôn nghiêm.

6. Những địa điểm tham quan hấp dẫn gần đền Bạch Mã

Ngoài ngôi đền này, du khách có thể mở rộng hành trình của mình bằng cách khám phá các điểm tham quan lân cận hấp dẫn:

  • Đền Bà Kiệu: 1,6 km
  • Bảo tàng Lịch sử Quốc gia: 1,7 km
  • Hồ Gươm: 2,3 km
  • Bốt Hàng Đậu: 2,6 km
  • Cầu Long Biên: 2,7 km

Kết luận về chuyến tham quan đền thờ Bạch Mã

Không chỉ giá trị về mặt kiến trúc và lịch sử, địa điểm du lịch Bạch Mã còn là nơi lưu giữ nhiều truyền thuyết và giai thoại hấp dẫn. Truyền thuyết kể rằng, thần Bạch Mã đã nhiều lần hiện thân giúp đỡ dân chúng trong những lúc đất nước gặp khó khăn. Đền thờ Bạch Mã vì thế không chỉ là một địa điểm linh thiêng mà còn là một biểu tượng cho sự bảo vệ và sức mạnh của thần linh.

Ngày nay, di tích Bạch Mã không chỉ là một di tích lịch sử mà còn là một trung tâm văn hóa, nơi diễn ra nhiều hoạt động truyền thống và lễ hội. Mỗi khi đến lễ hội Đền Bạch Mã, người dân và du khách nô nức đổ về để chiêm bái, cầu xin sự bình an và may mắn trong cuộc sống.

Đền Bạch Mã là một điểm đến hấp dẫn dành cho những ai yêu thích khám phá văn hóa và lịch sử Hà Nội. Nơi đây không chỉ là một di tích linh thiêng mà còn là một biểu tượng của sự tự hào và niềm tin mãnh liệt của người dân thủ đô.

Theo wiki

Xem thêm: